سه شنبه ٠٣ مرداد ١٣٩٦ فارسي|English|اردو
 
صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
عنوان
ایران
نمایی از ارگ بم
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
اشتراک خبرنامه
نام :   
ایمیل :   

نگاهي به وضعيت فرهنگي  اجتماعي بلتستان

 

منطقه بلتستان درناحيه شمالي پاكستان واقع گرديده است كه در زاويه24 درجه شمالي  و 45 درجه شرقي قرار دارد.

بلتستان مجموعه اي است متشكل از مرتفع تر ين قلل جهان و نقاط  ييلاقي باكوههاي خيال انگيز پر از گلهاي گوناگون و داراي دريا چه هاي زمردين  و جويبارهاي شفاف مملو از ماهي قذل آلا، كه در منطقه  اي از سلسله كوه "قراقرم"  و "هيماليا" رود "سند"  به وسعت 13635 كيلومترمربع ميل مربع پراكنده شده است . مردم محلي اين منطقه  را "بلتي يل"  مي نامند كه ترجمه فارسي "بلتي يل"  بلتستان مي باشد. نخستين  بار در تاريخ " بطليموس"  يكي از ژنرال هاي "اسكندر اعظم"(Byalta) ياد  كرده است .  جهانگر دان قديم چين اين  منطقه را پلو،  پلور، و بلور خوانده و اهالي تبت آن  را به نام " ننگ گون" ياد كرده اند.  بلتستان در زمان گذشته "تبت خرد"  نيز خوانده شده كه در تاريخ " مغولها" از  آن ياد شده است . بعضي  ها  نيز بنام " سوي بوتان"  از آن ذكر كرده اند كه ترجمه آن به ربان اردو " سرزمين زرد آلوها"  است.  4 ميليون نفر تخمين زده شده.

تعداد  مناطق بلتستان  عبارتند از:

1- اسكردو   2- روندو    3- شيگر   4-خپلو    5 كهرمنگ     6 گلتري

 

تعداد روستاهاي  مناطق  بلتستان:

منطقه                                           روستا ها

اسكردو                                      44

روندو                                        23

شيگر                                         53

خپلو                                          56

كهرمنگ                         43

گلتري                                        10

آب و هوا:

            منطقه بلتستان  با آب و هوائي سرد و خشك داراي چهار  فصل از جمله :  بهار،  تابستان ،  پائيز و زمستان  است . 

منطقه كشمير در جنوب ،  لداخ  و كر گل مناطق  اشغالي  هند در  شرق و بخشداري گلگيت  و مناطق ديامر در غرب بلتستان  واقع شده است . كوههاي  سر به فلك  كشيده و پوشيده  از برف قرارم ،  در شمال ،  بلتستان را از استان "سنكيانگ چين "  جدا مي كند . معروف ترين قله  جهان بنام "كي تو"(K.2) در همين منطقه واقع است كه ارتفاع اين قله 28250فوت  مي باشد . تمام  مناطق و نقاط ييلاقي بلتستان بر سطح مرتفعي در حدود 7500 الي 8500 فوت از سطح دريا واقع است . مرتفع ترين قلل جهان را نيز ميتوان از بلتستان تماشا كرد و همچنين نقاطي با توده هاي عظيم  برف  و رود خانه هاي كوهستاني و دريا چه ها و حوضهاي طبيعي  فراوان در اين منطقه وجود دارد.

            ميانگين  بارندگي در اين منطقه 762 الي 1270 مليمتر مي باشد . از 21 مارس تا سومين  هفته ماه ژوئن  فصل  بهار است و تا ماه اوت فصل تابستان و از اويل سپتامبر الي اواخر اكتبر فصل پائيز  و از ماه نوامبر تاماه مارس فصل  زمستان است. در فصل بهار هواي اين منطقه  10 الي 20 درجه بالاي  صفر و در فصل تابستان به 43 درجه بالاي  صفر  مي رسد.  در فصل  پائيز  و ماه ژانويه و فوريه به حد اقل 21 درجه زير صفر  تنزل مي يابد.

همه مناطق  بلتستان  كوهستاني  است علاوه بر قله كي تو  K-II   ماشه بروم ، گاشه بروم،  براد پيك ،  و هدن پيك  معروفترين  قلل  در بلتستان  واقع مي باشند.

            در سلسله كوه قراقرم  در حدود چهل "گليشير"  واقع است كه بزرگترين آن سياچين مي باشد . در  جنوب  بلتستان  و دركنار  سطح مرتفع "ديوسائي" و " غبيارسه "  ميدانهاي گسترده  سرسبز و شاداب  واقع است . سنگي  كهابب  يا سينگي چهو (رود سند)  بزرگترين  رودخانه پاكستان مي باشد كه از درياچه مانسرور تبت آغاز  شده و از مناطق  بلتستان  مي گذرد . علاوه  بر رود شيوق و شيگر  صدها  رود خانه  و جويبار ديگر به رود سند مي ريزند . ارتفاع  مناطق  بلتستان  از سطح  دريا به شرح ذيل است.

منطقه                                           ارتفاع  از سطح دريا (متر)

اسكردو                                        2300

       شيگر                                              2330

خپلو                                            2560

كهرمنگ                                        2450

قله ها                                           4000 الي 8500متر

ميدان                                           1830 الي 3350 متر

نژاد:

   اغلب مردم بلتستان  از لحاظ  نژادي "منگول" و "تبتي"  هستند منگول و تبتي دو شاخه  از يك نژاد  مي باشد.  95 در صد ساكنان  بلتستان  تبتي و قبائل  ديگر از جمله :  مقپون،  پيگو،  اماچه،  بروشوكي،  يشكن،  و كشمير مهاجران  ترك،  آريايي،  ايراني  و كشميري  نژاد هستند كه در طول  تاريخ  به آنجا  سفر كرده  و مقيم  شده اند اما از نظر زبان همه  بلتي  هستند.

زبان و خط:

 بلتستاني  ها به زبان بلتي صحبت  مي كنند . زبان شناسان  بلتي را از گروه زبان لداخ، تبت، كرگل،  بهوتان، سكم، مستنگ، نيپال و استهان هاي  چين  از جمله :  سيچهوان،  گانسو و ژهينگايي مي دانند. قدمت  زبان  بلتي خيلي  زياد است .  تا قرن ششم  ميلادي  خط زبان بلتي  رايج  نبود اما وقتي  در سال 615 ميلادي "اسرونگ ستن "زگمبر" حاكم معروف  تبت حكومت را به دست  گرفت سمبوتا پسر يكي از وزيران به نام لونپوانو را (روحاني برجسته مذهب  بودا در آن زمان) جهت كسب علوم و مطالعه زبان هاي  مختلف  هندوستان  فرستاد.  وي چهارده سال علم مربوط  به زبانهاي  مختلف را از مراكز مختلف  بودايي ها  سانسكريت فراگرفت و خط تبتي را ترتيب داد كه بنام رسم  الخط تبتي در جهان معروف است .  اما تبتي  هاي فعلي  اين  خط را " بدايك"  (خط بودايي ها)  مي شناسند و بين مردم لداخ و بلتستان  بنام اگي معروف  است .  خط اگي 24 حرف و چهار علامت  اعراف  دارد . در قرن 653 ميلادي  مردي  بنام "تهونمي پاانو" نخستين كتاب دستور زبان تبتي را در بلتستان تاليف كرد . كتب مذهبي و ديني ،  شاهنامه ها ،  غزلها  و نامه هاي بودايي هايي به اين زبان و خط نوشته شده است.

در قرن 12 ميلادي "  ابراهيم شاه مقپون "  سلطنت  مستقلي  را در بلتستان بنيان نهاد .  درباره ابراهيم  شاه مقپون  مي گويند  كه وي از ايران و يا مصر به بلتستان  آمده  و مقيم شده بود . بعد از تشكيل  حكومت بلتستان  تماس  اين منطقه  با تبت قطع شد و در بلتستان  اين زبان  بنام بلتي  معروف  شد . در اثر  تردد اقوام  و طايفه هاي مختلف در بلتستان  و استقرار  ايشان،  دين اسلام در اين منطقه ظاهر شد و در نتيجه بر زبان  و خط بلتي  نيز تاثير بسيار گذاشت و خط بلتي  به شكل خط فارسي  در آمد و در زمان  حكومت حكمرانان " دوگرها"  زبان  رسمي  اين منطقه  هندي و فارسي  اعلام شد.  بنابر اين خط اگي  كم كم از بين رفت.  در حال حاضر  خط اگي  تنها در لداخ  و تبت رايج  است .

مذهب :

 مردم بلتستان  صدر در صد مسلمان  اند و پيروان  شيعه اثنا  عشري گروهي  از آنان نو بخشيه اماميه (مقلدين سيد محمد نور بخش)  و بقيه اهل تسنن بوده و اهل حديث (وهايي)  مي باشند.

 

پيش از اسلام اغلب  مردم بلتستان بودايي و شماري از آنها هندو مسلك بوده اند . به اعتقاد  محققين و مورخان مردم  بلتستان،  قبل از قرن چهاردهم ميلادي " ديو"  و "ماده ديو"  را مي پرستيد ند كه به نام "  بون چهوس"  معروف بود .  در قرن چهاردهم ميلادي  توسط مبلغين ايراني دين مبين اسلام در مناطق بلتستان ظهور كرد به اعتقاد  مورخان ،  اسلام بوسيله  امير كبير  مير سيد علي همداني به بلتستان  وارد شد. شاه همدان  از سال 774 هجري قمري مقيم كشمير بوده و در اين  زمان او در بلتستان (تبت خرد)  هم مشغول فعاليتهاي  اصلاحي  و تبليغي  بوده است و بسياري  از مساجد  و يادگارهاي  ديگر آن سامان كه منسوب  به وي مي باشد  هنوز هم در بلتستان  و نواحي و نقاط  همجوار نگهداري  مي  شود . وي  در بلتستان  مسجد " امبروك"  و مسجد "چه برونجي"  (شش برج)  را  بنا كرد . مولوي حشمت الله  خان  مولف تاريخ جامو  ورود امير كبير مير سيد علي همداني را به منطقه بلتستان  بعيد مي داند و حال آنكه در   "مشجر الاوليا"   كتاب سيد  محمد  نور بخش آمده است كه سيد علي همداني به تبت و تركستان رفته و اينجا مراد از   تبت همان تبت خرد يعني بلتستان مي باشد .  علاوه برآن اخبار و آثار تاريخي  و باستاني  بلتستان  گوياي  آنست كه:

امير كبير  مير سيد علي همداني  از  اولين كساني بوده كه وارد  بلتستان شده و جهت دين اسلام تبليغ نموده است .  سيد علي  همداني در توسعه زبان فارسي در بلتستان  و كشمير بسيار موثر و نافذ بوده است.

وي خانقاه هايي بوجود آورد كه در  آن زمان از مراكز مهم  اجتماعي  بوده اند . نفوذ  فرهنگي خانقاا  در  زندگاني مردم يك امر بارز بوده است .  حكمرانان مقپون اسكردو نيز علماء و مبلغين را به سوي مناطق همجوار بلتستان  جهت تبليغ دين اعزام مي كردند  از  آن به بعد غالب علما و فقها  از جمله :  سيد محمد نور  بخش ،  مير شمس الدين  عراقي بت شكن ،  سيد ناصر طوسي و سيد علي طوسي  وغيره براي  ترويج و تبليغ  اسلام  به اين منطقه  واردشده اند كه توسط  آنها  و مبلغين  ايراني  دين اسلام  در اين سرزمين  رشد كرده است و همچنين به مرور  زمان آثار ايرانيان  و زبان فارسي  بر فرهنگ  و تمدن ،  زبان و ادبيات ،  موسيقي  ،  آداب  و رسوم  ،  آداب مجلس و چگونگي  صحبت بلتستان  اثر عميقي گذاشت  به همين دليل است كه سبك قديم  ايراني  بر اشعار  و ادبيات  بلتي غالب  شده و تغييراتي  در خط  بلتستان  بوجود آمد كه بلتستاني  ها خط و لباس  ملي خود را رها كردند  و همچنين  لغات  و كلمات  زيادي  كه از فارسي  گرفته  شده در زبان بلتي امروز مورد استفاده قرار  مي گيرند.  مردم بلتستان  نسبت  به اجراي  احكام  اسلامي  تعصب  خاصي دارند  در اكثر  نقاط  مسجد  وجود دارد و زنان و مردان همراه باكودكان  و نوجوانان  خود نماز را با  جماعت برپاي  مي دارند.  چون غالب  مردم شيعه  هستند  بنا بر اين  مراسم ديني،  مناسبتها  و ايام ولادت و شهادت ائمه  و چهارده معصوم (ع)  با احترام  خاصي  برگزار  مي شوند.

سابقه تاريخي بلتستان:

            در رابطه با تاريخ بلتستان  مدارك معتبري وجود ندارد چون در زمان فرمانروايي ظفر خان پدر  بزرگ احمد شاه دركتابخانه پادشاهي در كهر نوجهي ( اسكردو فعلي)  آتش سوزي شده و در نتيجه كتابهاي زيادي از جمله  گلزار بلتستان ،  نسخ خطي تاريخ بلتستان  نيز در آن سوخته شد .  با توجه به مدارك و سوابق  تاريخي بلتستان  نيز  در آن سوخته شد . با توجه به مدارك و سوابق تاريخي بلتستان كه در  دست است ،  در سال 1200 ميلادي شهزاده اي بنام ابراهيم شاه از كشور ايران و يا مصر وارد بلتستان شده و با تنها دختر خانواده حكمران اسكردو آن زمان ازدواج مي كند و بعد از گذشت چندين سال به حكومت رسيده و حكومت مقپونها آزاد گردد در مناطق همجوار بلتستان حكومت هاي مستقل و كوچكي تشكيل شده بودند در منطقه روندو خانواده لون  چهي در شيگر خانواده عماچه در خپلو  يبگو در كهرمنگ  انتهوك و در وادي پوريگ خانواده  گاشوپا  حكمراني ميكردند در زمانداري غوطه  چوسنگي  نهمين فرمانرواي  خانواده مقپون  امير كبير  مير سيد علي  همداني وارد بلتستان شده و انقلاب عظيمي كه منجر به ظهور اسلام در اين منطقه  شد ،  برپا نمود .  بودايها دين اسلام را پذيرفتند.  بهرام چو فرزند غوطه  سنگي  در سال 1463 الي 1490 ميلادي  منطقه  بشوتك را اشغال  كرده و از دست  لون  چهي  اوت حكمران آن منطقه  خارج نمود و به سلطنت  اسكردو اضافه كرد  و از اينجاست  كه گسترش  سلطنت  اسكردو  آغاز  مي گردد.  مقپون  بوخا فرزند  بهرام چو در سالها  1490 تا 1515 ميلادي  شهر فعلي  اسكردو  را آباد  كرده  و قلعه  معروف كرپوچهي  را در آن زمان بنا مي نمايد وسپس  پايتخت را از شيگر به اسكردو  انتقال  مي دهد.  در زمامداري  مقپون  بوخا ،  مير شمس الدين  عراقي  بت شكن ،  از كشمير وارد بلتستان  مي شود و از 901 الي  908 هجري  قمري  7 سال  در بلتستان  مستقر مي  گردد و در همين  زمان بود كه دين مبين اسلام رشد پيدا  كرد و بجاي خط بلتي  خط فارسي جايگزين گرديد در زمان حكمران شير شاه فرزند مقپون  بوخا سلطان سعيد خان والي كاشغر (سال 939 هجري)  بر عليه بلتستان  حمله كرد . راجه عبدالله  خان فرمانرواي شيگر در آن زمان بود و بلتستان  بنام تبت و بلتي  معروف بوده است.

حكومت خانواده  مقپون  تخت  زمانداري  علي خان  فرزند  شير شاه از  سال 1540 تا 1565 ميلادي  گسترش پيدا كرده به اوج خود رسيد علي خان مناطقي از جمله شغر و دراس را به تصرف خود در آورد . در زمان حكمراني غازي مير فرزند  علي خان از سال 1565 تا 1595 ميلادي  سلطنت  اسكردو  گسترش  پيدا  مي كند و در  اين زمان آخرين  خانواده  لون چهي در روندو فوت  كرده بود.  بنا بر اين  غازي مير حكومت  روندو  را نيز بدست  گرفت  پايتخت روندو،  "سنق" بود غازي مير  روندو را به اسكردو  پيوست  و علي شير خان وليعهد  خود را براي فتح  كهرمنگ  ماموريت  داد علي شير  خان كه بنام  انچن (اعظم)  معروف  شد نخست  كوته را فتح كرده، لداخيون را نيز  شكست  داده كهرمنگ  را بدست  آورد و كهرمنگ  را نيز به سلطنت  اسكردو  پيوند دادعلي شير خان  مناطق  ديگر از  جمله :  سوت و بودا گهر بو وغيره را نيز فتح  كرد و به  با سلطنت  اسكردو   به پيوست و جشن  بزرگي براي  فتح در اسكردو برگزار گرد. در همان زمان  در سال 1586 ميلادي  اكبر پادشاه مغول كشمير  را فتح كرده  و به دهلي  متصل  كرده بود و سپس در سال 1592ميلادي  براي گردش  به كشمير  مي رود  و مراسم  ازدواج  فرزندش بنام شهزاد  سليم را با دختر  علي  شير  خان انچن  برپا  مي كند . بنا بر اين نسبتي  بين سلطنت  دهلي  و بلتستان  ايجاد مي گردد.

بعد از  آن علي شير خان مناطقي از جمله:  استوار ،  چيلاس،  گلگيت و چترال  را نيز فتح مي نمايد  وي در فتوحاتي  ميدان چوگان بازي را در نزديكي  سنگم رود گلگيت  و سند بنا كرد كه هنوز نيز بنام مقپوني شغرن (ميدان چوگان  بازي مقپون)  معروف است.

علي شير خان  انچن  سه تا فرزند داشت كه اسامي آنها  عبارتند  از :  آدم  خان ( ولي عهد)  ،  عبدال  خان و احمد خان ،  بعد از در گذشت  علي شير خان  بين آدم خان  درگيري  ايجاد  شد . عبدال خان  برتخت  حكومت  اسكردو نشست و آدم خان  به دهلي فرار  كرد.

علي شير خان ثاني  در سال 1787 الي 1800 ميلادي  آخرين  حكمران  خانواده  مقپون در بلتستان بوده است .  بعد از آن سلطنت اسكردو رو به زوال  گذاشته  است.  و به چندين قسمت  تقسيم ميشود  و آنگاه  دوره دوگراها  در بلتستان  آغاز  مي گردد.  دوگراها  بر عليه  بلتستان  حمله كرده  بودند  و حكومت  بلتستان  را اشغال  كرده بودند.  آنها مدت 800 سال در بلتستان  حكمراني كرده ظلم  وستم فراواني  بر مردم  اين ديار  نموده بودند . مردم بلتستان  هرگز حكومت  دوگراها  را قلباً نپذيرفتند و هميشه  براي استقلال و نجات  از ظلم  و ستم  دوگراها  مي كوشيد ند . در  سال 1947 ميلادي  پاكستان  استقلال يافت  و در ماه يكم نوامبر 1948 مردم گلگيت به سرپرستي  راجه بابر  خان و سرهنگ  ميرزا  حسن خان در گلگيت  استقلال  يافتند.  مردم بلتستان نهضت  استقلال  و جنگ  آزادي  را آغاز  كردند  مرد و زن كودك  و نوجوان  و سالمندان  همه  با هم درجنگ استقلال  بر عليه  دوگراها  شركت كردند و در نتيجه  در 14 اوت 1948 بعد از گذشت  يكسال  از استقلال پاكستان  مردم بلتستان  نيز دوگراها  را شكست  داده،  استقلال يافتند. هزاران  بلتستاني  در اين جنگ شهيد  شدند.  در سال 1948 ميلادي   منطقه  پوريگ نيز استقلال  يافت اما در نتيجه  سياست  و مصلحت  آن زمان  پاكستان  اين مناطق  آزاد  را از دست داد.

بلتستان  بعد از استقلال  به عنوان  يك بخشداري  تحت كنترل  حكومت  مركزي  پاكستان  قرار گرفت  و در سال  1972 به  دو بخشداري  گانگچهي  و اسكردو  تقسيم  شد . بلتستان  را مناطق  شمالي  پاكستان  نيز مي  گويند. حيثيت آئيني بلتستان  هنوز زير سوال  است.

منطقه  بلتستان  كه مانند بهشتي در زمين  است وضعيت  تاسف آور و وخيمي  دارد.  خداوند  سبحان  اين منطقه  را به جمال دل آرايي  آراسته  كرده است يك طرف اين منطقه  كوههاي  بلند همچون  فصيلها  لباسهاي  برف پوشيده اند كه  بلندي  آنها  به آسمان  و ستاره ها  مي رسد . دومين  و بلندترين  قله  دنيا بنام كيتو K-II  نيزدر همين منطقه  قرار دارد  مرتفع  ترين ميدان جنگ جهان بنام سياچن نيز در اين منطقه واقع است اين منطقه باكوههاي  بلند وضع زندگي پست و اسفباري  دارد . شكي  نيست كه برف سفيد حسن كوهها را افزايش  مي دهد ولي براي مردم منطقه  مشكلاتي  بوجود  مي آورد،  مخصوصاً  در فصل زمستان تماس اين منطقه با ساير مناطق جهان قطع  ميشود  بعلت ريزش كوهها  جاده هاي بزرگ  منتهي به اين منطقه بسته مي شوند تنها  خط هوايي از اين  خطر نسبتاً محفوظ  است ولي اين هم بعلت  خرابي  هوايي منطقه  اكثر بسته ميشود  و پروازهاي  هوا پيما  هفته ها به تاخير  مي افتد.

 

پانوشت ها:

1-       Dani A.H. History of Northern Area of Pakistan.

2-       Francke A.H. Baltistan & Ladakh, A. history.

3-       Biddulph Jhon, Tribes of Hindoo Koosh,

4-       Ministry of in Promotion & Broadcasting facts about Pakistan    

***

 

 

 

 

 

 

جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
تازه ها
پايگاه اطلاع رساني ولايت

رياست جمهوري اسلامي ايران

معرفی خانه فرهنگ

سازمان ارتباطات اسلامی

بنیاد سعدی

حج و زیارت

اوقات شرعی

شبکه جام جم

منجی بشریت

خبرگزاری قرآنی

فارم خطاطی

گسترس زبان فارسی

دستور زبان فارسی

IRIB

کتابخانه

IRNA

ایرانیان خارج از کشور

فیلم سینمائی ایران

اردو خبرين

کانال تلویزیون پاکستان

روزنامه های پاکستان

تبیان سایت موسسه فرهنگی

آشنایی با شهر راولپندی
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه: 2930
بازدید امروز : 26
بازدید این صفحه : 418471
بازدیدکنندگان آنلاين : 5
زمان بازدید : 2.4844

صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت